Skip to main content
Zmiany w prawie upadłościowym 2019 r. dotyczące pre pack

Zmiany w prawie upadłościowym 2019 r. dotyczące pre pack

O przygotowanej likwidacji pisałam już na blogu. Starałam się wówczas wyjaśnić na czym polega pre pack i wykazać jak wiele zalet ma ta instytucja. Nie mniej, jak to w życiu bywa, w praktyce okazało się że obowiązujące przepisy nie regulują wszystkich zagadnień.

W uzasadnieniu do projektowanych zmian możemy przeczytać, że zmiany dotyczące pre pack mają umożliwić sprzedaż składników przedsiębiorstwa dłużnika na rzecz więcej niż jednego nabywcy.

Wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży

W obecnym stanie prawnym wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży przedsiębiorstwa dłużnika może być złożony przez podmioty, które są uprawnione do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika. Ponadto, wniosek ten może być złożony tylko do wniosku o ogłoszenie upadłości (tj. w treści wniosku lub jako załącznik). W praktyce oznaczało to ograniczenie kręgu potencjalnych nabywców. O sprzedaży wiedział zazwyczaj tylko dłużnik i potencjalny nabywca. Dlatego ustawodawca zdecydował się na następujące zmiany:

1) wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży przedsiębiorstwa może być złożony w postępowaniu o ogłoszenie upadłości.  Oznacza to, że możliwość złożenia wniosku w toku postępowania o ogłoszenie upadłości a nie przed jego rozpoczęciem. W toku postępowania o ogłoszenie upadłości, tj. od chwili złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości do uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości;

2) wniosek może złożyć uczestnik postępowania upadłościowego. Zmiana brzmienia ust. 1 art. 56a z „do wniosku o ogłoszenie upadłości może być dołączony wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży (….)” na „w postępowaniu o ogłoszenie upadłości uczestnik postępowania może złożyć wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży (…)” oznacza, że wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży może złożyć również dłużnik jako odpowiedź na wniosek wierzyciela o ogłoszenie upadłości. Dopuszczalne jest więc złożenie takiego wniosku przez dłużnika jako wniosek ewentualny, zgłoszony na wypadek gdyby jednak sąd ogłosił jego upadłość. Ze zmianą tą jest związana zmiana ust. 2 art. 56 d. Obecnie na postanowienie oddalające wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży zażalenie przysługuje tylko wnioskodawcy, a na postanowienie uwzględniające wniosek  – każdemu  z wierzycieli. Nowe brzmienie ust. 2 tego przepisu daje legitymację do złożenia zażaleń również dłużnikowi, który nie będąc wnioskodawcą może się nie zgadzać z oddaleniem wniosku lub jego uwzględnieniem.

Przygotowana likwidacja – nowości  

W nowelizacji przepisów dotyczących pre pack, ustawodawca wprowadził nowe rozwiązania. W uzasadnieniu do projektu zmian, czytamy że zostały one wprowadzone dla realizacji transparentności i maksymalnego zaspokojenia roszczeń wierzycieli. Są to następujące regulacje:

1) obowiązek wnioskodawcy do dołączenia do wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży dowodu wpłaty przez nabywcę. Wadium powinno być wpłacone na rachunek depozytowy sądu właściwego do rozpoznania wniosku i wynosi 1/10 oferowanej ceny. W przypadku niezałożenia dowodu wpłaty wniosku wniosek pozostawia się bez rozpoznania;

Od razu wyjaśnię, że wadium oczywiście podlega zwrotowi: nabywcy, który nie został uwzględniony – w terminie 2 tygodni od dnia uprawomocnienia się postanowienia i ogłoszenia upadłości i zatwierdzenia warunków sprzedaży. Jeżeli jednak nabywca złoży wniosek o zwrot wadium wcześniej, to musi liczyć się z pozostawieniem jego wniosku bez rozpoznania.

Wadium wpłacone przez nabywcę, który został wskazany we wniosku i został uwzględniony oczywiście jest wliczane na poczet ceny i przekazywane jest niezwłocznie do masy upadłości.

Wadium podlegałoby zwrotowi również z dniem:

  • uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości i oddaleniu wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży,
  • uprawomocnienia się zarządzenia o zwrocie wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży,
  • uprawomocnienia się postanowienia o odrzuceniu wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży albo umorzeniu postępowania w ww. przedmiocie.

Wadium zostaje zachowane przez syndyka, jeżeli nie dojdzie do zawarcia umowy sprzedaży z winy nabywcy.

2)  obowiązek wnioskodawcy do złożenia do wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży listy znanych mu zabezpieczeń dokonanych na majątku, którego wniosek dotyczy, wraz ze wskazaniem adresów wierzycieli i odpisu wniosku wraz z załącznikami dla wierzycieli zabezpieczonych na majątku;

3) wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży może dotyczyć więcej niż jednego nabywcy. W obecnym stanie prawnym, dłużnik składający wniosek o ogłoszenie upadłości wskazywał tylko jednego nabywcę. Co więcej, w proponowanych zmianach ustawodawca nakłada obowiązek obwieszenia o złożonym wniosku. Rozwiązanie to pozwoli z pewnością na poszerzenie kręgu potencjalnych nabywców a w dalszej części przeprowadzenie pomiędzy nimi licytacji. Założenie to z pewnością zapewni efektywniejsze stosowanie zasady optymalizacji ale może również być skutkiem wydłużania się przygotowanej likwidacji. Wprowadzenie tego rozwiązania ustawodawca uzasadnia ochroną uczestników postępowania „przed zarzutami naruszenia praw wierzycieli przez dokonanie sprzedaży po zaniżonej cenie, bez właściwego zbadania zainteresowania nabyciem przedsiębiorstw lub jego składników przez inne funkcjonujące na rynku podmioty”;

4) obligatoryjne ustanowienie przez sąd tymczasowego nadzorcy sądowego albo zarządcy przymusowego. Zadaniem ww. będzie przygotowanie sprawozdania dotyczącego w szczególności: informacji na temat stanu finansowego dłużnika, rodzaju i wartości jego majątku, przewidywanych kosztach postępowania upadłościowego oraz innych zobowiązań masy upadłości, które należałoby ponieść przy likwidacji na zasadach ogólnych a także inne informacje istotne dla rozpoznania wniosku o zatwierdzenia warunków sprzedaży.  Rozwiązanie to ma gwarantować sprawne i transparentne przeprowadzenie procedury przygotowanej likwidacji.

Uwzględnienie wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży

Ustawodawca zaproponował zmianę artykuł 56c ustawy prawo upadłościowe, stanowiący o przesłankach uwzględnienia wniosku. Zgodnie z nim, sąd obligatoryjnie uwzględnia wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży, jeżeli cena jest wyższa niż kwota możliwa do uzyskania w postępowaniu upadłościowym przy likwidacji na zasadach ogólnych, pomniejszona o koszty postępowania upadłościowego oraz inne zobowiązania masy upadłości, które należałoby ponieść w związku z likwidacją w takim trybie.

W sytuacji, gdy cena jest zbliżona do kwoty możliwej do uzyskania w postępowaniu upadłościowym po uwzględnieniu ww. kosztów, sąd może uwzględnić wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży o ile przemawia za tym ważny interes publiczny lub możliwość zachowania przedsiębiorstwa dłużnika.

Dla przypomnienia, czym innym są koszty postępowania, które należy rozumieć zgodnie z art. 230 ust. 1 ustawy a czym innym są zobowiązania masy upadłości zdefiniowane w ust. 2 art. 230. Dotychczas sąd badał tylko wartość ceny zaproponowanej przy uwzględnieniu kosztów postępowania. Nie uwzględniając innych zobowiązań masy (art. 230 ust. 2), może dochodzić do sztucznego zawyżania ceny jaka jest możliwa do uzyskania w postępowaniu upadłościowym.  Należy więc uznać, że proponowana zmiana jest zmianą na korzyść i jest zmianą urealniającą cenę zaproponowana przez nabywcę.

Przy tej okazji wspomnę, że ustawodawca zmienił również treść art. 230. Zmiana polega na rozszerzeniu katalogu kosztów poprzez dodanie: wydatków związanych bezpośrednio z ustaleniem masy upadłości oraz ustaleniem wierzytelności, wydatki związane z eksploatacją koniecznych pomieszczeń.  Zmiana jak najbardziej uzasadniona. Skoro proponuje się zmianę procedury zgłaszania wierzytelności bezpośrednio do syndyka, to należało również rozszerzyć katalog kosztów postępowania związanych z powyższą zmianą.

Ustawodawca w projektowanych zmianach, do przepisu art. 56c dodał ust. 3, zgodnie z którym sąd rozpoznaje wniosek nie wcześniej niż 30 dni od dnia obwieszczenia o złożeniu wniosku oraz nie wcześniej niż 14 dni od dnia doręczenia wierzycielom zabezpieczonym na majątku, odpisów wniosku wraz z załącznikami oraz zobowiązaniem do zajęcia stanowiska w wyznaczonym terminie. Ustalenie kręgu wierzycieli zabezpieczonych na majątku dłużnika należy do wnioskodawcy. Oczywiście każdy z wierzycieli ma prawo wypowiedzieć się w sprawie.

Więcej niż jeden wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży

W praktyce zdarzało mi się, że wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży dotyczył jednego nabywcy ale ofertę składał również inny nabywca już w sądzie. Obowiązujące przepisy w tej materii zawierają lukę prawną i nie rozstrzygają co w takiej sytuacji.

W proponowanych zmianach, ustawodawca wskazał, że w przypadku, gdy zostały złożone co najmniej 2 wnioski o zatwierdzenie warunków sprzedaży, to pomiędzy nabywcami należy stosować odpowiednio przepisu o aukcji (art. 70¹ i nast. k.c.) z następującymi zmianami:

  • warunki aukcji zatwierdza sąd w składzie jednoosobowym, ale prowadzi ją tymczasowy nadzorca sądowy lub zarządca przymusowy pod nadzorem sądu,
  • aukcja przeprowadzana jest na posiedzeniu jawnym,
  • o aukcji należy zawiadomić wnioskodawców co najmniej na 2 tygodnie przed terminem wyznaczonego w tym celu posiedzenia,
  • wyboru najkorzystniejszej oferty dokonuje tymczasowy nadzorca sądowy albo zarządca przymusowy. Wybrana oferta zostaje przedstawiona w sprawozdaniu, o którym mowa w art. 56aa ust. 2 (opisany jak powyżej)

W sytuacji, gdyby złożono kolejny wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży, przepisu nakładającego obowiązek obwieszczenia nie stosuje się.

Podmioty legitymowane do złożenia zażalenia

W propozycjach zmiany prawa upadłościowego, ustawodawca rozszerzył krąg podmiotów legitymowanych do złożenia zażalenia na postanowienie oddalające wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży i na postanowienie uwzględniający ten wniosek.  W obu przypadkach, ustawodawca słusznie przyznał legitymację dłużnikowi nawet wówczas, gdy nie jest on wnioskodawcą. Oczywiste jest, że skoro majątek objęty wnioskiem dotyczy majątku dłużnika, to ma on prawo a niekiedy i obowiązek bronić swoich interesów i interesów wierzycieli.

Zawarcie umowy sprzedaży

Umowę sprzedaży zawiera (jak dotychczas) syndyk, z tą zmianą, że musi być ona zawarta nie później niż w terminie 30 dni od dnia stwierdzenia prawomocności postanowienia o zatwierdzeniu warunków sprzedaży. W obowiązującymi stanie prawnym, termin 30 dni jest liczony od dnia uprawomocnienia się postanowienia. Taki zapis skutkuje wydłużeniem okresu, w czasie którego umowa sprzedaży może być zawarta. Jest to zmiana oczywiście jak najbardziej pożądana, gdyż w praktyce zdarzało się, że termin do zawarcia umowy sprzedaży mijał przed terminem uprawomocnienia się postanowienia.

Co w przypadku, gdy w terminie przewidzianym do zawarcia umowy sprzedaży nastąpiły zmiany lub ujawniły się okoliczności mające istotny wpływ na wartość składnika majątkowego będącego przedmiotem sprzedaży? W obecnym stanie prawnym tylko syndyk może złożyć wniosek do sądu o uchylenie lub zmianę postanowienia o zatwierdzenia warunków sprzedaży. Nabywca natomiast w takiej sytuacji mógł tylko nie przystąpić do umowy. W proponowanych zmianach, ustawodawca przewiduje powyższe uprawnienie również nabywcy, co należy uznać za jak najbardziej uzasadnione. Na ww. postanowienie przysługuje zażalenie syndykowi jak  i nabywcy. Wyrównanie pozycji syndyka i nabywcy uważam za jak najbardziej pozytywną zmianę.

Wydanie przedmiotu sprzedaży

W obowiązującymi stanie prawnym, tylko przedsiębiorstwo może być wydanie nabywcy niezwłocznie po wydaniu postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Przepis ten nie dotyczy już zorganizowanej części przedsiębiorstwa lub składników majątkowych stanowiących znaczną część przedsiębiorstwa a które są objęte umową sprzedaży.  Proponowana zmiana polega na zastąpieniu słowa „przedsiębiorstwo” „przedmiotem sprzedaży”. Pozwala to na jednoznaczne rozstrzygnięcie sporu co do niezwłocznego wydania każdego przedmiotu sprzedaży a nie tylko przedsiębiorstwa. Niezwłoczne wydanie nabywcy przedmiotu sprzedaży będzie więc dotyczyło nie tylko całego przedsiębiorstwa ale i np. maszyny.

Warunkiem niezwłocznego wydania jest (bez zmian) pełna wpłata ceny na rachunek depozytowy sądu. Jednak taka wpłata jest możliwa tylko przed złożeniem wniosku o zatwierdzenie warunków, skoro ustawa w obecnym brzmieniu wymaga załączenia do wniosku dowodu wpłaty.    W proponowanych zmianach ustawodawca umożliwia wpłatę pełnej kwoty również w toku postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia upadłości albo po wydaniu postanowienia o ogłoszeniu upadłości.

Przygotowana likwidacja w upadłości konsumenckiej

Osobiście bardzo cieszę się, że w projektowanych zmianach ustawodawca zdecydował się na rozszerzenie przepisów dotyczących pre pack w upadłości konsumenckiej. Przygotowana likwidacja pozwoli na przeprowadzenie szybkiej likwidacji majątku upadłego i niezwłoczne przejście do etapu, w którym ustalany jest plan spłaty wierzycieli.

Zgodnie z dodanym do art. 491² ust. 1a w postępowaniu o ogłoszenie upadłości uczestnik postępowania może złożyć wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży składników majątku o znacznej wartości. Przepisy regulujące przygotowaną likwidację, tj. art. 56a – 56 h stosuje się odpowiednio.  Niepokojące jest tylko wprowadzenie ograniczenia stosowania pre pack do „majątku o znacznej wartości”. W praktyce będzie to oznaczało ograniczenie stosowanie tej instytucji. W konsekwencji może to się przyczyniać do dalszego, zupełnie niepotrzebnego przedłużania likwidacji majątku konsumenta. Dodatkowo ustawodawca nie wyjaśnia w jaki sposób „znaczna wartość majątku” ma być wyliczana, ustalana. Czy należy ją badać np. w stosunku do całego posiadanego majątku czy też według wartości rynkowej. Trzeba pamiętać, że dla jednego konsumenta znaczna wartość będzie wynosiła już 1.000 zł a dla drugiego dopiero 100.000 zł. Trzeba wreszcie pamiętać, że wartość majątku może być różna ze względu na miejsce jego położenia. Tak jak już wspomniałam, w praktyce „majątek o znacznej wartości” może nastręczać kłopotów. A szkoda, bo mogłaby być to instytucja pozwalająca na szybką likwidację majątku upadłego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *