Skip to main content

Orzecznictwo

Zawezwanie do próby ugodowej,
przedawnianie ? Tak, ale …..

Nie jest tajemnicą, że wierzyciel, który chce przerwać bieg terminu przedawnienia lub
też „sprawdzić” nastawienie strony przeciwnej, przed skierowaniem powództwa składa
wniosek o zawezwanie do próby ugodowej. Tylko trzeba pamiętać, że nie każde
zawezwanie do próby ugodowej nie będzie skutkowało przerwaniem biegu terminu przedawnienia.

W wyroku z dnia 20.07.2017 r. Sąd Najwyższy w sprawie sygn. akt I CSK 716/16, wskazując
(kolejny raz), że: zawezwanie do prośby ugodowej przerywa bieg terminu przedawnienia na
podstawie art. 123 § 1 pkt 1 k.c., ale tylko „co do wierzytelności w zawezwaniu tym
precyzyjnie określonej zarówno co do przedmiotu, jak i jej wysokości.”
Sąd Najwyższy wyjaśnił przy tym termin „zwięzłe oznaczenie sprawy”, o którym
mowa w art. 185 § 1 k.p.c:
„Wymóg zwięzłego oznaczenia sprawy należy przede wszystkim wiązać́ z
obowiązkiem przedstawienia argumentacji uzasadniającej żądanie oraz przytaczania
dowodów na jego poparcie. Zawezwanie do prośby ugodowej musi odpowiadać́ podmiotowo
i przedmiotowo żądaniu zgłoszonemu w pozwie. Zawezwanie do próby ugodowej przerywa
bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 123 § 1 pkt 1 k.c., jedynie co do wierzytelności
w zawezwaniu tym określonych, tak co do przedmiotu żądania jak i wysokości. Nie przerywa
zaś́ co do innych roszczeń́, które mogą wynikać́ z tego samego stosunku prawnego ani ponad
kwotę̨ w zawezwaniu określoną. Zwięzłe oznaczenie sprawy, o którym mowa w art. 185 § 1
k.p.c. nie zwalnia wnioskodawcy od ścisłego sprecyzowania jego żądania tak, aby było
wiadomo, jakie roszczenia, w jakiej wysokości i kiedy wymagalne są objęte wnioskiem. Bez
tego wymogu nie można byłoby wiązać́ z zawezwaniem do próby ugodowej skutku w postaci
przerwy biegu przedawnienia roszczenia, skoro z zawezwania nie wynika nawet, z jakimi
roszczeniami występuje wnioskodawca”.

Skoro wymogi formalne wniosku są już znane, to ile razy można składać wniosek o
zawezwanie do próby ugodowej ? W wyroku z dnia 04.04.2018 r., sygn. akt V CSK 328/17

Sąd Najwyższy staną na stanowisku, że:
„Drugi i kolejny wniosek o zawezwanie do próby ugodowej może skutkować
przerwaniem biegu przedawnienia, o ile są podstawy do zakwalifikowania ich jako czynności
przedsięwziętych bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia. Co do zasady nie można
zaaprobować stanowiska, iż każde kolejne zawezwanie do próby ugodowej automatycznie
prowadzić musi do takiego skutku. Z uwagi na charakter takiej czynności, jak i jej ostateczne
skutki, które w przypadku odmowy zawarcia ugody przez drugą stronę w ogóle nie realizują
jej celu, należy dokonać analizy takiej kolejnej czynności z punktu widzenia skutków z art.
123 § 1 pkt 1 KC, tak aby wykluczyć ewentualną próbę przedłużania – wbrew przepisowi art.
119 KC- ustawowego terminu przedawnienia”.
W uzasadnieniu do wyroku z dnia 28 stycznia 2016 r., III CSK 50/15,

Sąd Najwyższy wskazał, że: „(…) kolejne zawezwanie do próby ugodowej jest czynnością przerywającą bieg przedawnienia, jeżeli stanowczo nie ustalono, że przedsięwzięto ją w innym celu, aniżeli
wskazany w art. 123 § 1 pkt 1 k.p.c. Tego rodzaju ocena jest uzależniona od okoliczności
konkretnej sprawy”.
W innym z orzeczeń, Sąd Najwyższy uznał zawezwanie do próby ugodowej wyłącznie
w celu przerwania biegu przedawnienia za czynność sprzeczną z dobrymi obyczajami,
wyrok z dnia 27.07.2018 r., sygn. akt V CSK 344/17

„Nieodpowiednie wykorzystywanie uprawnienia procesowego do wystąpienia
z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej, polegające na złożeniu tego wniosku do sądu
wyłącznie w celu uzyskania przerwy biegu przedawnienia, a nie – co najmniej także – w celu
realizacji roszczenia w drodze ugody, należy rozważać jako czynność procesową sprzeczną
z dobrymi obyczajami (art. 3 k.p.c.), a konkretnie podtyp takiej czynności, tj. czynność
procesową, której dokonanie stanowi nadużycie uprawnienia do jej dokonania. Sprzecznie
z dobrymi obyczajami – w znaczeniu procesowym – działa i jednocześnie nadużywa
uprawnienia procesowego wierzyciel, który występuje z wnioskiem o zawezwanie do próby
ugodowej nie w celu realizacji swojego roszczenia w drodze zawarcia ugody, lecz chcąc
wyłącznie wydłużyć okres jego zaskarżalności przez doprowadzenie do przerwy biegu
przedawnienia. Sprzeczność wniosku o zawezwanie do próby ugodowej z dobrymi obyczajami (art. 3 k.p.c.), która ma miejsce w razie, gdy wierzyciel nadużywa uprawnienia do
wystąpienia z nim do sądu, dyskwalifikuje tę czynność oraz musi skutkować tym, że
niedopuszczalne jest prowadzenie na jego podstawie postępowania pojednawczego.” dłużnika do swojego zachowania na etapie ich dokonywania. Rażące niedbalstwo jest
pojęciem niezdefiniowanym i nieostrym, dlatego każdorazowo musi podlegać
indywidualizacji w odniesieniu do konkretnego przypadku. Rażące niedbalstwo, to
kwalifikowana postać tzw. winy nieumyślnej, polegającej na niedołożeniu należytej
staranności wymaganej w danych okolicznościach. W doktrynie wskazuje się, że konieczne
jest przy tym ustalenie, że w konkretnych okolicznościach danego przypadku
dłużnik mógł zachować się z należytą starannością”.
Sąd Okręgowy, odniósł się również do obowiązku dopuszczenia z urzędu dowodu z opinii
biegłego:

„Podstawową przesłanką negatywną, wyłączającą możliwość ogłoszenia upadłości dłużnika
w ramach tzw. upadłości konsumenckiej jest doprowadzenie przez dłużnika do
niewypłacalności lub istotne zwiększenie stopnia już istniejącej niewypłacalności,
umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Ta okoliczność musi być badana wnikliwie,
a w przypadku przedłożenia materiału dowodowego wskazującego na istotne wątpliwości co
winy dłużnika w doprowadzeniu do jego niewypłacalności, sąd nawet bez wniosku dłużnika
winien rozważyć dopuszczenie z urzędu dowodu z opinii stosownego biegłego aby tę kwestię wyjaśnić”.